येँ, यल व ख्वपया मंकाः चित्रण थसि
श्रीकृष्ण महर्जन
नेवाःतय्गु आदिभूमि खः स्वनिगः । स्वनिगःया आदिवासी नेवाःत खः । स्वनिगःया थीथी थासय् नेवाःत बसोवास यानाच्वंगु दु । छगू गां वा सहर जुइक पुचः मुना च्वनेगु अले थःगु हे कथंया संस्कृति व संस्कार हना सभ्यता पिब्वया च्वनीपिं नेवाःत खः । नेपाःया हे जीवन्त संस्कृतियात म्वाका विश्वया न्ह्यःने थःगु म्हसीका पिब्वया वयाच्वंपिं नेवाःतय्गु छगू उदाहरणया वस्ती खः थसि । स्वनिगःया प्रमुख स्वंगू शहरय् विकास जूगु थीथी कथंया संस्कृतियात नाला वयाच्वंगु अले स्वंगू हे शहरया नं चित्रण यानाच्वंगु ऐतिहासिक नापं सांस्कृतिक रुपं महत्वपूर्णगु वस्ती धइगु थसि अर्थात सिद्धिपुर खः ।
येँय् नं थ्यं मथ्यं ७ किलो मिटर पूर्वपाखे अले यल जिल्ला दुनेया मौलिकता ज्वनाच्वंगु वस्ती धइगु हे थसि खः । सिद्धिपुर व साना गाउँ नं धायेगु याना वयाच्वंगु नेवाः वस्ती थसि । नेवाः वस्ती लुभुं पश्चिमपाखे, इमादोलं पूर्वपाखे, टिकाथलिं दक्षिणपाखे लाःगु अले उत्तरपाखे जल दुगु थसि ऐतिहासिक नापं सांस्कृतिक रुपं तसकं महत्वपूर्णगु नेवाःतय्गु प्रतिनिधित्व यानाच्वंगु वस्ती खः ।
थसिमा धइगु सल्लाम्हा खः । न्हापा न्हापा थसिमा दुगु लागाय् वस्ती विकास जूगुलिं हे थुगु वस्तीयात थसि धाःगु धाइ । थसि वस्ती धइगु तसकं पुलांगु नेवाः वसती खः धकाः च्वबाहाःया आनन्दधारी द्यः अर्थात च्वबाहाः द्यः नाप स्वानाच्वंगु परमपरां स्पष्ट जू । थसिया नेमकुलतपाखें हे च्वबाहाः द्यःयाथाय् पुजा आज यायेमाःगु अले च्वबाहाः द्यःया बाखं नाप नं थसि स्वानाच्वंगु खने दु ।
थसिइ न्हापा बस्ती जुइ न्ह्यः थसिं दक्षिणपाखे पं फुति धइगु थासय् वस्ती दुगु अले अनं वस्ती लिपा थसिइ जूगु खः धाइ । उगु थाय्यात बैजु अले बैद्यः ख्यः नं धायेगु यानावयाच्वंगु दु । व हे पुलांगु वस्ति धइगु हे सिंपुर खः धाइ । छुं दसक न्ह्यः उगु लागाय् च्वंगु बुँइ न्हापा छेँया भग्नावशेषत लुयावःगु खः धकाः स्थानीय मनूतय्गु धापू दु । अथे हे न्हापा न्हापा सती वनीगु चलन दुगु खःसा दक्ले लिपा थसिइ हे सती वनेगु ज्या जूगु खः धकाः स्थानीयवासीतय्सं धायेगु याना वयाच्वंगु दु । मल्लकालय् विकास जूगु वस्ती कथं नालातःगु थसिया थःगु म्हसीका धइगु मूल रुपं मिजंपिंनिसें मिसापिं अले मचांनिसें बुह्रा बुह्रीपिं तकं सुकू थायेसः । उकिं सुकूया छगू उद्योगया रुपय् नं थसियात नालातःगु दु ।
थुगु कथं ऐतिहासिक, सांस्कृतिक ल्याखं नं महत्वपूर्णगु नेवाः वस्ती थसिया जीवन पद्धति थःगु हे कथंया दु । थनया जीवन पद्धति धइगु थःगु हे पहःया खने दु । तसकं महत्वपूर्णगु नेवाः वस्तीया सांस्कृतिक व सम्पदाया ल्याखं प्रमुख थाय् धइगु द्यःननि खः । गुगु थासय् बालकुमारी, देगः, गणेद्यःया देगः, व नासाः द्यल्या देगः तकं दयेकातःगु दु । अथे हे उगु लागाय सिद्धश्वर महाद्यः धकाः नालातःगु छगः ल्वहं नं दु । सिद्धेश्वर महाद्यःया दगःया नामं हे थसियात सिद्धिपुर धाःगु खः धाइ । थीथी अभिलेख नापं शिलापत्रया अधारय् धायेगु खःसा नेपाल संवत् ४ सय ६७ सं हे थसिया अस्तित्व खने दये धुंकूगु दु । उकिं थसि धइगु मल्लकालय् हे दये धुंकूगु वस्तीया रुपय् नाला कायेफइगु अवस्था दु । ऐतिहासिक , धार्मिक व सांस्कृतिक ल्याखं जक मखु सम्पदा व म्हसीकाया ल्याखं नं तसकं महत्वपूर्णगु थसिइ नेवाः समुदाय दुने नं दक्ले अप्वः ज्यापु अर्थात महर्जनत वसोवास याना वयाच्वंगु दुसा अथे हे नेमकुल, स्यस्यः, अमात्य, शाक्य, दर्शनधारी, नापित व खड्गीतय्गु नं वसोवास जुयाच्वंगु दु ।
थसिया नेवाःतय्गु प्रमुख परम्परागत ज्या धइगु हे बुँज्या खः । बुँज्या धाये धुनेवं हे वा पिइगु ज्या खः । बुँइ नं वइगु वा व छ्व हे थःपिनिगु आमन्दानी कथं कायेगु व जीवन हनेगु याना वयाच्वंगु दु । बुँज्या मध्ये दक्ले महत्वपूर्णगु बुँज्या कथं सिनाज्या अर्थात वा पिइगु ज्यायात नाला वयाच्वंगु दु । बुँइ वा पिइगु ज्यायात सिनाज्या धइगु खः । तसकं मेहनत याना छगू कथं सिना सिना बुँइ वा पिइगु जुया हे थुगु ज्यायात सिनाज्या धाःगु खः । मिजंपिन्सं कूज्या याना मिसापिन्सं वा पिइगु याना हइगु खः । चाकःहिइक बुँ दुगु थसिया नेवाःतय्सं थःथःगु बुँइ वा पिइगु अले वा पिपिउं हे अतल नया थ्व त्वनेगुनिसें सकलें नापं च्वना तसकं न्ह्याइपुक बजि नइगु खः । जब थसिया फुक्क नेवाःतय्गु बुँइ वा पिइगु ज्या क्वचाइ अबले छन्हु दिं क्वःछिना हनीगु नखः धइगु झारगू नखः खः । थःथःगु बुँइ वा पिइत ग्वहालि वःपिन्त सःता नकीगु नखः हे झारगू अर्थात झारखः नखः खः । झारगू नखः गथां मुगः नखः न्ह्यः हनीगु खः । गथांमुगः न्ह्यः तकया दुने थःथःगु बुँइ तु कायेगु धकाः घाँय् ल्ययेगु याइ । स्वक्वः तक घाँय् ल्यये धुनेवं क्वचाइ ।
जब गथांमुगः चःह्रे वइ उखुन्हु थःथःगु छेँय् सिचुपिचु यायेगु अले त्वाः त्वालय् न्हाय्पं कथिया गथांमुगः दयेका धंकेगु याइ । अथे हे मिजं मस्तय्सं गथां मुगःयात लुया यंकाः वाये यंकी । थःथःगु छेँय् नं छ्वालिप्वः दयेका उकिइ बःसिकचानिसें न्हाकं च्वाकं अले थीथी कथंया घाँय् तया पुजा याना छ्वालिप्वाः च्याका वाये यंकेगु याइ । अथे छ्वालिप्वाः वइगु यात हे भूत वायेगु धाइ । सिनाज्या मदिक्क यानाच्वंगु इलय् छेँ, त्वाः नापं देशय् हे फोहर जुयाच्वनीगु अले व हे फोहरं याना ल्वय् वइगु जुया अज्वःगु फोहरयात भूत धकाः नां बिया गथांमुगः खुन्हु वाये यंकीगु धइगु हे छगू कथं परम्परागत रुपं हना वयाच्वंगु सर सफाई अभियान खः । गथांमुगः नखःनिसें हे बहनी बहनी लाखे पिकाइ । बासुरी बाजा व धाः बाजाया तालय अथे लाखे पिकाइगु खः । लाखे पिकाइगु धइगु सिनाज्या क्वचाये धुंकाः बहनी बहनी न्ह्याइपुकीगु संस्कृति खः । जब थितिया ल्याखं गुंला सुरु जुइ अबले धाः बाजं थाना बौद्ध चैत्य व विहारय् चाःहिउ वनेगु याइ । उकियात गुंला धर्मसेवा धाइ । गुंला ज्वःछि हे सुथ न्हापां हे धाः बाजं थाना बाहाः बही चाःहिलीगु खः ।
थसिया नेवाःतय्सं मेमेपिं नेवाःतय्सं थें हे मोहनी नखः हनीगु, स्वन्ति नखःनिसें फुक्क कथंया नखः हना वयाच्वंगु दु । अथे संस्कार नं थीथी कथंया याना वयाच्वंगु दु । अय्नं छुं छुं धाःसा भच्चा भच्चा पानाच्वंगु अवश्य नं मदुगु मखु ।
गुंलाया इलय् वइगु पुन्हि धइगु गुन्हु पुन्हि खः । गुन्हु पुन्हि खुन्हु क्वाति दायेका त्वनेगु, ब्यांजा नेकेगु बाहाः बही चाःहिलेगु चलन दु । मेमेगु नेवाः वस्तीइ गथे खः अथे गुन्हुपुन्हि नखःयात हनीगु चलन दु । अथे हे सापारु खुन्हु नं सायाः छ्वयेगुचलन दु । मेमेगु नेवाः वस्ती थें हे मनू सीगु छेँपाखें सायाः छ्वयेगु याइ । अले यलय् जुइगु थें मतया नं याइगु चलन दु । सापारुया कन्हय् खुन्हु अर्थात दुतिया खुन्हु मतया वनीगु चलन दु । मतयाः वनीगु धइगु मत बिया वनीगु नापं ख्यालः वनीगु खः । जुगः चःह्रे खुन्हु पञ्जरां न्यायेकेगु याइ अथे हे थसिया नेवाःतय्सं नं पञ्जरां न्यनयेकेगु याना वयाच्वंगु दु । पञ्जरां धकाः थीथी कथंया अन्नयात दान बिइगु चलन दु । येँमितय्गु तःजिगु नखः धइगु येँयाः खः । येँयाः धइगु समेबजि पुन्हियात प्रमुख दिं कथं नाला हनीगु खः । येँयाः पुन्हिया इलय् थसिन नं समेबजि दान बिइगु चलन दु । छेँय् छेँय् नं अथे समेबजि दान बिइगु खःसा उगु हे कथं येँमाःद्यः धकाः ब्वयेगु याइ । तःधःधनि ब्वइगु खः । यःसिं थना येँमाःद्यः ब्वया तइगु खः । थुगु कथं येँ नाप स्वनाच्वंगु खने दु । अथे हे ख्वपय् विस्का जात्रा जुइगु इलय् हे थसिइ नं तःजिक जात्रा जुइ ।
यःमरि पुन्हिया दिनय् थसिया फुक्क धाइथें ज्यापुतय्सं देपुजा न्यायेकी । यलय् च्वंपिं ज्यापुतय्सं थें हे फुक्क थसिया ज्यापुतय्सं देपुजा न्यायेकेगु याना वmयाच्वंगु दु । अथे हे पाहां चःह्रे यमितय्गु तःजिगु जात्राया इलय् थसिया नेवाःतय्सं नं लुकुमाद्यः पुजवा याइगु चलन दु । पीननिइ लुकमाद्यः पुजा याइगु खः ।
उगु हे कथं ख्वपया नेवाःतय्सं चैत्र महिनाया अन्तिम अले बैशख महिनाय् गुगु कथं जात्रा याइग खः थसिया नेवाःतय्सं नं अथे हे तःजिक जात्रा याना वयाच्वंगु दु । थसिइ चैत्र मसान्तयात छ्वयेलाभू मानेयाइसा १ गते द्यः खतय् तइ अले २ गते द्यःखः कुबिया त्वाः त्वालय् यंकाः पीननीइ यंकी ३ गते सरकारी पुजा वनी नापं ४ गते तःजिक जात्रा याइ । तःननी लागांनिसें जात्रा याना यंकीगु खः । थुगु कथं ख्वपय् जात्रा जुइगु इलय् हे थसिइ तःजिक जात्रा याइगु खः । थुगु जात्रायात बालकुमारी जात्रा धायेगु याना वयाच्वंगु दु । थसिया मूल जात्रा धइगु हे बालकुमारी जात्रा खः । थुगु कथं येँया येँयाःनिसें पाहां चःह्रे नाप स्वनाच्वंगु अले यलया मतयाःनिसें देपुजा नाप स्वानाच्वंगु नापं ख्वपया विस्का जात्रा नाप बालकुमारी द्यःया जात्रा स्वानाच्वंगुलिं येँ, यल व ख्वप थ्व स्वंगू हे शहर नाप स्वानाच्वंगु संस्कृति दुगु वस्ती धइगु हे थसि खः धकाः धायेछिं । स्वनिगःया हे छगू चित्रण यानाच्वंगु नेवाः वस्ती थसि खः धकाः नाला कायेछिं ।
नेवाःतय्गु आदिभूमि खः स्वनिगः । स्वनिगःया आदिवासी नेवाःत खः । स्वनिगःया थीथी थासय् नेवाःत बसोवास यानाच्वंगु दु । छगू गां वा सहर जुइक पुचः मुना च्वनेगु अले थःगु हे कथंया संस्कृति व संस्कार हना सभ्यता पिब्वया च्वनीपिं नेवाःत खः । नेपाःया हे जीवन्त संस्कृतियात म्वाका विश्वया न्ह्यःने थःगु म्हसीका पिब्वया वयाच्वंपिं नेवाःतय्गु छगू उदाहरणया वस्ती खः थसि । स्वनिगःया प्रमुख स्वंगू शहरय् विकास जूगु थीथी कथंया संस्कृतियात नाला वयाच्वंगु अले स्वंगू हे शहरया नं चित्रण यानाच्वंगु ऐतिहासिक नापं सांस्कृतिक रुपं महत्वपूर्णगु वस्ती धइगु थसि अर्थात सिद्धिपुर खः ।
येँय् नं थ्यं मथ्यं ७ किलो मिटर पूर्वपाखे अले यल जिल्ला दुनेया मौलिकता ज्वनाच्वंगु वस्ती धइगु हे थसि खः । सिद्धिपुर व साना गाउँ नं धायेगु याना वयाच्वंगु नेवाः वस्ती थसि । नेवाः वस्ती लुभुं पश्चिमपाखे, इमादोलं पूर्वपाखे, टिकाथलिं दक्षिणपाखे लाःगु अले उत्तरपाखे जल दुगु थसि ऐतिहासिक नापं सांस्कृतिक रुपं तसकं महत्वपूर्णगु नेवाःतय्गु प्रतिनिधित्व यानाच्वंगु वस्ती खः ।
थसिमा धइगु सल्लाम्हा खः । न्हापा न्हापा थसिमा दुगु लागाय् वस्ती विकास जूगुलिं हे थुगु वस्तीयात थसि धाःगु धाइ । थसि वस्ती धइगु तसकं पुलांगु नेवाः वसती खः धकाः च्वबाहाःया आनन्दधारी द्यः अर्थात च्वबाहाः द्यः नाप स्वानाच्वंगु परमपरां स्पष्ट जू । थसिया नेमकुलतपाखें हे च्वबाहाः द्यःयाथाय् पुजा आज यायेमाःगु अले च्वबाहाः द्यःया बाखं नाप नं थसि स्वानाच्वंगु खने दु ।
थसिइ न्हापा बस्ती जुइ न्ह्यः थसिं दक्षिणपाखे पं फुति धइगु थासय् वस्ती दुगु अले अनं वस्ती लिपा थसिइ जूगु खः धाइ । उगु थाय्यात बैजु अले बैद्यः ख्यः नं धायेगु यानावयाच्वंगु दु । व हे पुलांगु वस्ति धइगु हे सिंपुर खः धाइ । छुं दसक न्ह्यः उगु लागाय् च्वंगु बुँइ न्हापा छेँया भग्नावशेषत लुयावःगु खः धकाः स्थानीय मनूतय्गु धापू दु । अथे हे न्हापा न्हापा सती वनीगु चलन दुगु खःसा दक्ले लिपा थसिइ हे सती वनेगु ज्या जूगु खः धकाः स्थानीयवासीतय्सं धायेगु याना वयाच्वंगु दु । मल्लकालय् विकास जूगु वस्ती कथं नालातःगु थसिया थःगु म्हसीका धइगु मूल रुपं मिजंपिंनिसें मिसापिं अले मचांनिसें बुह्रा बुह्रीपिं तकं सुकू थायेसः । उकिं सुकूया छगू उद्योगया रुपय् नं थसियात नालातःगु दु ।
थुगु कथं ऐतिहासिक, सांस्कृतिक ल्याखं नं महत्वपूर्णगु नेवाः वस्ती थसिया जीवन पद्धति थःगु हे कथंया दु । थनया जीवन पद्धति धइगु थःगु हे पहःया खने दु । तसकं महत्वपूर्णगु नेवाः वस्तीया सांस्कृतिक व सम्पदाया ल्याखं प्रमुख थाय् धइगु द्यःननि खः । गुगु थासय् बालकुमारी, देगः, गणेद्यःया देगः, व नासाः द्यल्या देगः तकं दयेकातःगु दु । अथे हे उगु लागाय सिद्धश्वर महाद्यः धकाः नालातःगु छगः ल्वहं नं दु । सिद्धेश्वर महाद्यःया दगःया नामं हे थसियात सिद्धिपुर धाःगु खः धाइ । थीथी अभिलेख नापं शिलापत्रया अधारय् धायेगु खःसा नेपाल संवत् ४ सय ६७ सं हे थसिया अस्तित्व खने दये धुंकूगु दु । उकिं थसि धइगु मल्लकालय् हे दये धुंकूगु वस्तीया रुपय् नाला कायेफइगु अवस्था दु । ऐतिहासिक , धार्मिक व सांस्कृतिक ल्याखं जक मखु सम्पदा व म्हसीकाया ल्याखं नं तसकं महत्वपूर्णगु थसिइ नेवाः समुदाय दुने नं दक्ले अप्वः ज्यापु अर्थात महर्जनत वसोवास याना वयाच्वंगु दुसा अथे हे नेमकुल, स्यस्यः, अमात्य, शाक्य, दर्शनधारी, नापित व खड्गीतय्गु नं वसोवास जुयाच्वंगु दु ।
थसिया नेवाःतय्गु प्रमुख परम्परागत ज्या धइगु हे बुँज्या खः । बुँज्या धाये धुनेवं हे वा पिइगु ज्या खः । बुँइ नं वइगु वा व छ्व हे थःपिनिगु आमन्दानी कथं कायेगु व जीवन हनेगु याना वयाच्वंगु दु । बुँज्या मध्ये दक्ले महत्वपूर्णगु बुँज्या कथं सिनाज्या अर्थात वा पिइगु ज्यायात नाला वयाच्वंगु दु । बुँइ वा पिइगु ज्यायात सिनाज्या धइगु खः । तसकं मेहनत याना छगू कथं सिना सिना बुँइ वा पिइगु जुया हे थुगु ज्यायात सिनाज्या धाःगु खः । मिजंपिन्सं कूज्या याना मिसापिन्सं वा पिइगु याना हइगु खः । चाकःहिइक बुँ दुगु थसिया नेवाःतय्सं थःथःगु बुँइ वा पिइगु अले वा पिपिउं हे अतल नया थ्व त्वनेगुनिसें सकलें नापं च्वना तसकं न्ह्याइपुक बजि नइगु खः । जब थसिया फुक्क नेवाःतय्गु बुँइ वा पिइगु ज्या क्वचाइ अबले छन्हु दिं क्वःछिना हनीगु नखः धइगु झारगू नखः खः । थःथःगु बुँइ वा पिइत ग्वहालि वःपिन्त सःता नकीगु नखः हे झारगू अर्थात झारखः नखः खः । झारगू नखः गथां मुगः नखः न्ह्यः हनीगु खः । गथांमुगः न्ह्यः तकया दुने थःथःगु बुँइ तु कायेगु धकाः घाँय् ल्ययेगु याइ । स्वक्वः तक घाँय् ल्यये धुनेवं क्वचाइ ।
जब गथांमुगः चःह्रे वइ उखुन्हु थःथःगु छेँय् सिचुपिचु यायेगु अले त्वाः त्वालय् न्हाय्पं कथिया गथांमुगः दयेका धंकेगु याइ । अथे हे मिजं मस्तय्सं गथां मुगःयात लुया यंकाः वाये यंकी । थःथःगु छेँय् नं छ्वालिप्वः दयेका उकिइ बःसिकचानिसें न्हाकं च्वाकं अले थीथी कथंया घाँय् तया पुजा याना छ्वालिप्वाः च्याका वाये यंकेगु याइ । अथे छ्वालिप्वाः वइगु यात हे भूत वायेगु धाइ । सिनाज्या मदिक्क यानाच्वंगु इलय् छेँ, त्वाः नापं देशय् हे फोहर जुयाच्वनीगु अले व हे फोहरं याना ल्वय् वइगु जुया अज्वःगु फोहरयात भूत धकाः नां बिया गथांमुगः खुन्हु वाये यंकीगु धइगु हे छगू कथं परम्परागत रुपं हना वयाच्वंगु सर सफाई अभियान खः । गथांमुगः नखःनिसें हे बहनी बहनी लाखे पिकाइ । बासुरी बाजा व धाः बाजाया तालय अथे लाखे पिकाइगु खः । लाखे पिकाइगु धइगु सिनाज्या क्वचाये धुंकाः बहनी बहनी न्ह्याइपुकीगु संस्कृति खः । जब थितिया ल्याखं गुंला सुरु जुइ अबले धाः बाजं थाना बौद्ध चैत्य व विहारय् चाःहिउ वनेगु याइ । उकियात गुंला धर्मसेवा धाइ । गुंला ज्वःछि हे सुथ न्हापां हे धाः बाजं थाना बाहाः बही चाःहिलीगु खः ।
थसिया नेवाःतय्सं मेमेपिं नेवाःतय्सं थें हे मोहनी नखः हनीगु, स्वन्ति नखःनिसें फुक्क कथंया नखः हना वयाच्वंगु दु । अथे संस्कार नं थीथी कथंया याना वयाच्वंगु दु । अय्नं छुं छुं धाःसा भच्चा भच्चा पानाच्वंगु अवश्य नं मदुगु मखु ।
गुंलाया इलय् वइगु पुन्हि धइगु गुन्हु पुन्हि खः । गुन्हु पुन्हि खुन्हु क्वाति दायेका त्वनेगु, ब्यांजा नेकेगु बाहाः बही चाःहिलेगु चलन दु । मेमेगु नेवाः वस्तीइ गथे खः अथे गुन्हुपुन्हि नखःयात हनीगु चलन दु । अथे हे सापारु खुन्हु नं सायाः छ्वयेगुचलन दु । मेमेगु नेवाः वस्ती थें हे मनू सीगु छेँपाखें सायाः छ्वयेगु याइ । अले यलय् जुइगु थें मतया नं याइगु चलन दु । सापारुया कन्हय् खुन्हु अर्थात दुतिया खुन्हु मतया वनीगु चलन दु । मतयाः वनीगु धइगु मत बिया वनीगु नापं ख्यालः वनीगु खः । जुगः चःह्रे खुन्हु पञ्जरां न्यायेकेगु याइ अथे हे थसिया नेवाःतय्सं नं पञ्जरां न्यनयेकेगु याना वयाच्वंगु दु । पञ्जरां धकाः थीथी कथंया अन्नयात दान बिइगु चलन दु । येँमितय्गु तःजिगु नखः धइगु येँयाः खः । येँयाः धइगु समेबजि पुन्हियात प्रमुख दिं कथं नाला हनीगु खः । येँयाः पुन्हिया इलय् थसिन नं समेबजि दान बिइगु चलन दु । छेँय् छेँय् नं अथे समेबजि दान बिइगु खःसा उगु हे कथं येँमाःद्यः धकाः ब्वयेगु याइ । तःधःधनि ब्वइगु खः । यःसिं थना येँमाःद्यः ब्वया तइगु खः । थुगु कथं येँ नाप स्वनाच्वंगु खने दु । अथे हे ख्वपय् विस्का जात्रा जुइगु इलय् हे थसिइ नं तःजिक जात्रा जुइ ।
यःमरि पुन्हिया दिनय् थसिया फुक्क धाइथें ज्यापुतय्सं देपुजा न्यायेकी । यलय् च्वंपिं ज्यापुतय्सं थें हे फुक्क थसिया ज्यापुतय्सं देपुजा न्यायेकेगु याना वmयाच्वंगु दु । अथे हे पाहां चःह्रे यमितय्गु तःजिगु जात्राया इलय् थसिया नेवाःतय्सं नं लुकुमाद्यः पुजवा याइगु चलन दु । पीननिइ लुकमाद्यः पुजा याइगु खः ।
उगु हे कथं ख्वपया नेवाःतय्सं चैत्र महिनाया अन्तिम अले बैशख महिनाय् गुगु कथं जात्रा याइग खः थसिया नेवाःतय्सं नं अथे हे तःजिक जात्रा याना वयाच्वंगु दु । थसिइ चैत्र मसान्तयात छ्वयेलाभू मानेयाइसा १ गते द्यः खतय् तइ अले २ गते द्यःखः कुबिया त्वाः त्वालय् यंकाः पीननीइ यंकी ३ गते सरकारी पुजा वनी नापं ४ गते तःजिक जात्रा याइ । तःननी लागांनिसें जात्रा याना यंकीगु खः । थुगु कथं ख्वपय् जात्रा जुइगु इलय् हे थसिइ तःजिक जात्रा याइगु खः । थुगु जात्रायात बालकुमारी जात्रा धायेगु याना वयाच्वंगु दु । थसिया मूल जात्रा धइगु हे बालकुमारी जात्रा खः । थुगु कथं येँया येँयाःनिसें पाहां चःह्रे नाप स्वनाच्वंगु अले यलया मतयाःनिसें देपुजा नाप स्वानाच्वंगु नापं ख्वपया विस्का जात्रा नाप बालकुमारी द्यःया जात्रा स्वानाच्वंगुलिं येँ, यल व ख्वप थ्व स्वंगू हे शहर नाप स्वानाच्वंगु संस्कृति दुगु वस्ती धइगु हे थसि खः धकाः धायेछिं । स्वनिगःया हे छगू चित्रण यानाच्वंगु नेवाः वस्ती थसि खः धकाः नाला कायेछिं ।
Comments
Post a Comment